Ուշադիր նայեք Sanahin կոմպլեկտին, և կտեսնեք մի բան, որը մեքենան չի կարող կեղծել՝ խիտ, միահյուսված նախշ, որը կարծես թե՛ վուշի մակերեսին է, թե՛ նրա ներսում։ Սա մարաշի ասեղնագործությունն է՝ հայկական ձեռարվեստի ամենասիրված տեսակներից մեկը, և մեր Sanahin իրերի յուրաքանչյուր մոտիվ ասեղնագործված է ձեռքով։
Ահա թե որտեղից է սերում այս կարը, ինչպես է այն ստեղծվում և ինչու ենք մենք ընտրել հենց այն։
Քաղաքի անունը կրող կար
Մարաշը պատմական քաղաք էր Կիլիկիայում՝ միջնադարյան Հայաստանի այն տարածաշրջանում, որը հասնում էր մինչև Միջերկրական ծովի ափերը, ներկայիս Թուրքիայի հարավ-արևելքում։ Քաղաքի հայ համայնքը հայտնի էր գործվածագործությամբ, ներկարարությամբ և, ամենից առաջ, ասեղնագործությամբ։ Ասեղնագործում էին բոլոր խավերի կանայք, հաճախ՝ երկար ձմեռների ընթացքում, և նրանց աշխատանքները զարդարում էին տները, օժիտներն ու եկեղեցական գործվածքները։
Այնտեղ ձևավորվեց ասեղնագործության երկու տեսակ։ Մեկը հարթ, տեսանելի, ատլասակարի նմանվող կար էր, որը տարածված էր հայկական բազմաթիվ շրջաններում։ Մյուսը՝ թաքնված կամ «գաղտնի» միահյուսված կարը, բնորոշ էր միայն Մարաշին, և հենց այն է այսօր կրում քաղաքի անունը։
Ինչպես է այն ստեղծվում
Մարաշի ասեղնագործությունը սկսվում է հենքից։ Ասեղնագործուհին նախ շարում է խաչաձև կարերի շարքեր՝ յուրատեսակ ցանց։ Այնուհետև աշխատանքային թելը խիստ հերթականությամբ անցկացնում է այդ ցանցի միջով՝ ստեղծելով հյուսված, գրեթե գործվածքի նման մակերես։ Թելի մեծ մասը մնում է կտորի երեսին և չի անցնում դրա միջով, ինչը աշխատանքին հաղորդում է ուռուցիկ, քանդակային տեսք։
Քանի որ յուրաքանչյուր անցում կախված է նախորդից, այստեղ դյուրին ճանապարհներ չկան։ Մեկ սխալ կարը երևան է գալիս մի քանի շարք անց։ Ահա թե ինչու մարաշի մեկ կտորը պահանջում է ժամեր, և ինչու երկու պատրաստի իր երբեք նույնը չեն լինում։
Ավանդական մարաշի աշխատանքներում գերադասվում էին համաչափ նախշերը՝ երկրաչափական մեդալիոններ, ոճավորված ծաղիկներ, խաչեր և հանգուցավոր ձևեր, որոնք արձագանքում են հայկական քարի փորագրությանը։ Դասական գույներն էին մուգ կարմիրն ու կապույտը, իսկ ամենակարևոր իրերի վրա երբեմն՝ ոսկե կամ արծաթե թելը։
Ավելին, քան զարդանախշ
Հայ կնոջ համար ասեղնագործությունը երբեք միայն զարդ չի եղել։ Նախշերը կարվում էին հագուստի և տնային գործվածքների վրա որպես օրհնություն և չար աչքից պաշտպանություն։ Դրանք վկայում էին ընտանիքի բարեկեցության մասին և մորից աղջկան էին փոխանցվում բուն հմտության հետ միասին։
1915 թվականից հետո Մարաշում հայկական կյանքը վերջ գտավ։ Կարը պահպանվեց, որովհետև այն իմացող կանայք այն իրենց հետ տարան Հալեպ, Բեյրութ, Երևան և շատ ավելի հեռու ու շարունակեցին սովորեցնել։ Այսօրվա մարաշի ասեղնագործուհիներից շատերը այն սովորել են տատիկի կողքին։
Ինչու ընտրեցինք այն Sanahin-ի համար
Mairik անունը հայերեն նշանակում է «մայրիկ», և մեր բրենդը ստեղծվել է այդ ժառանգությունը կենդանի պահելու համար։ Մեր հիմնադիր Ժանեթ Կարապետյանը նպատակ դրեց պահպանել հայկական ձեռքի ասեղնագործության այն տեխնիկաները, որոնք կիրառվում են ավելի քան 2 000 տարի։ Մարաշի աշխատանքն իր համբերությամբ ու ճշգրտությամբ այդ գաղափարի ամենավառ արտահայտությունն է։
Հավաքածուն անվանել ենք Լոռու մարզի միջնադարյան Սանահինի վանքի պատվին, որի քարե փորագրազարդերը խոսում են նույն երկրաչափական լեզվով։ Յուրաքանչյուր Sanahin իրի վրա մարաշի մոտիվները ձեռքով ասեղնագործված են 100% բամբակյա թելով՝ 100% վուշե կտորի վրա։ Արդյունքը բավական թեթև է ամառային պատշգամբի համար և բավական նրբին՝ մոտիկից զննելու համար։
Ով է այն ասեղնագործում այսօր
Mairik-ի յուրաքանչյուր իր ձեռքով ասեղնագործում են հայ կանայք, որոնցից շատերը մեծացել են այս տեխնիկաների հետ։ Mairik-ի արհեստանոցում գործում է նաև ասեղնագործության դպրոց, որպեսզի կարը փոխանցվի նոր սերնդին և չմնա թանգարանային ցուցափեղկում։
Ինչպես ճանաչել իսկական ձեռքի ասեղնագործությունը
- Փոքր անհավասարություններ։ Ձեռքի կարերը մի փոքր տարբերվում են ձգվածությամբ և երկարությամբ, մինչդեռ մեքենայական կարերը կատարելապես միատեսակ են։
- Հակառակ կողմը պատմում է ամեն ինչ։ Շրջեք իրը։ Ձեռքի աշխատանքում երևում են կոկիկ, մտածված թելային ուղիներ, այլ ոչ թե մեքենայական հիմքի խիտ շերտ։
- Ծավալ։ Միահյուսված մարաշի աշխատանքն ունի ուռուցիկ, հյուսված ֆակտուրա, որը կարելի է զգալ մատի ծայրով։
Կրեք պատմությունը
Sanahin հավաքածուն ներառում է երկկտոր կոմպլեկտներ Dusty Rose, Dusty Blue, Dark Blue և Caramel գույներով, խալաթ, շապիկ և կիսաշրջազգեստ, բոլորը՝ մեկ ազատ չափսով (S–XL)։ Ծանոթացեք ամբողջական Sanahin հավաքածուին կամ կարդացեք մեր ուղեցույցը ձեռքով ասեղնագործված վուշի խնամքի մասին, որպեսզի ձեր իրը ծառայի սերունդներ շարունակ։
Բաժանորդագրվեք մեր տեղեկագրին՝ ավելին իմանալու հայկական արհեստի, ավանդույթների և դրանք կենդանի պահող կանանց մասին։
